Tỉnh Hà Giang (cũ), nay là tỉnh Tuyên Quang (sau sáp nhập), là tỉnh miền núi biên giới, diện tích rộng, độ dốc lớn, địa hình phức tạp, chia cắt thành nhiều tiểu vùng khí hậu. Tuyên Quang có điều kiện sinh thái phù hợp để phát triển nhiều loại cây ăn quả, trong đó cây cam Sành là một trong những giống cây ăn quả chủ lực của tỉnh. Trong quá trình thực hiện đề tài “Điều tra đánh giá tình hình sâu bệnh hại và xây dựng quy trình kỹ thuật phòng chống sâu bệnh hại chính trên cây cam Hà Giang”, ngày 19 - 20/05/2026 Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển Cây có múi, Viện Nghiên cứu Rau quả phối hợp với Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Tuyên Quang tổ chức hai lớp tập huấn về quy trình “Quản lý sức khỏe cây trồng tổng hợp (IPHM - Integrated Plant Health Management) trên cây cam” cho 100 lượt cán bộ khuyến nông, các hộ tham gia mô hình thuộc đề tài và một số hộ trồng cam trên địa bàn xã Hùng An và xã Tiên Yên, tỉnh Tuyên Quang. Mục đích của lớp tập huấn nhằm nâng cao kiến thức và kỹ năng cho cán bộ kỹ thuật, hộ sản xuất trong quản lý vườn cam theo hướng an toàn, hiệu quả và bền vững. Đây là một trong những giải pháp quan trọng góp phần nâng cao năng suất, chất lượng nông sản, giảm chi phí đầu vào và hướng tới phát triển vùng cam bền vững.

Hình 1. Lãnh đạo Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Tuyên Quang trao đổi với học viên tại lớp tập huấn xã Tiên Yên, tỉnh Tuyên Quang

Về dự lớp tập huấn có ông Nguyễn Văn Tú - Phó chi Cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Tuyên Quang cùng các cán bộ Trạm bảo vệ thực vật vùng III, đại diện ban lãnh đạo xã Hùng An, xã Tiên Yên. Về phía đơn vị chủ trì, có TS. Cao Văn Chí, Phó Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển Cây có múi, cùng các thành viên nhóm nghiên cứu. Tại lớp tập huấn, các học viên được giới thiệu những nội dung cơ bản về IPHM và vai trò của việc quản lý sức khỏe cây trồng trong sản xuất cam. Khác với cách tiếp cận chỉ tập trung vào phòng trừ sâu bệnh, IPHM hướng tới quản lý tổng thể hệ sinh thái vườn cây, lấy sức khỏe của cây trồng, đất, nước và hệ sinh vật có ích làm nền tảng.

Các nội dung tập huấn tập trung vào kỹ thuật chăm sóc cây cam theo từng giai đoạn sinh trưởng; quản lý dinh dưỡng hợp lý; sử dụng phân bón cân đối, hiệu quả; quản lý nước và độ ẩm đất; vệ sinh vườn; tỉa cành, tạo tán; theo dõi và nhận diện sớm các đối tượng sâu bệnh gây hại.

Hình 2. Lãnh đạo Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển Cây có múi trao đổi với học viện tại lớp tập huấn xã Hùng An, tỉnh Tuyên Quang

Đặc biệt, học viên được hướng dẫn phương pháp điều tra đồng ruộng, quan sát và ghi nhận diễn biến của sâu bệnh, phân biệt sâu, bệnh gây hại với các loài sinh vật có ích. Trên cơ sở đó, người sản xuất có thể đưa ra quyết định xử lý phù hợp, hạn chế tình trạng phun thuốc bảo vệ thực vật theo thói quen hoặc phun phòng trừ tràn lan.

Thông qua lớp tập huấn, các học viên không chỉ được bổ sung kiến thức chuyên môn mà còn có thêm kỹ năng thực hành để áp dụng trực tiếp tại vườn. Đây cũng là cơ sở để đội ngũ cán bộ kỹ thuật tiếp tục hướng dẫn, hỗ trợ nông dân trong quá trình triển khai IPHM, từng bước hình thành các mô hình sản xuất cam an toàn và nâng cao giá trị sản phẩm.

Mặc dù địa hình phức tạp, điều kiện đi lại còn nhiều khó khăn, nhưng lớp tập huấn đã có sự tham gia nhiệt tình của đông đủ học viên. Có thể khẳng định, tập huấn ứng dụng IPHM trên cây cam là hoạt động quan trọng góp phần đưa tiến bộ kỹ thuật đến gần hơn với người sản xuất. Với sự đồng hành của cơ quan chuyên môn, cán bộ kỹ thuật và sự chủ động của nông dân, việc áp dụng IPHM sẽ góp phần xây dựng vùng cam Tuyên Quang theo hướng an toàn, chất lượng, thân thiện với môi trường và phát triển bền vững.

ThS. Nguyễn Thị Thúy - Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển Cây có múi