Ngày 20/8/2026, Viện Nghiên cứu Rau quả tổ chức Hội thảo khoa học góp ý dự thảo Tiêu chuẩn quốc gia (TCVN) “Giống cây nông nghiệp - Khảo nghiệm giá trị canh tác và giá trị sử dụng - Giống hoa lan hồ điệp”. Hội thảo tập trung làm rõ các yêu cầu kỹ thuật, phương pháp đánh giá và cách tiếp cận quản lý nhằm xây dựng một tiêu chuẩn khoa học, khả thi, phù hợp với đặc thù sản xuất và thị trường lan hồ điệp

Hội thảo do PGS.TS. Đặng Văn Đông, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Rau quả, chủ trì, với sự tham gia của các nhà khoa học, cơ quan quản lý, doanh nghiệp, hợp tác xã, đơn vị sản xuất hoa, cây cảnh và các thành viên Ban soạn thảo. Đại biểu đến từ Viện Di truyền Nông nghiệp, Học viện Nông nghiệp Việt Nam, Hội giống cây trồng Việt Nam, Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, Trung tâm Khuyến nông một số tỉnh, thành phố cùng nhiều doanh nghiệp, hợp tác xã hoạt động trong lĩnh vực sản xuất, kinh doanh hoa, cây cảnh.

PGS.TS. Đặng Văn Đông, Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu Rau quả chủ trì hội thảo

Tại Hội thảo, TS. Nguyễn Văn Tiến, Phó Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển Hoa, Cây cảnh, thay mặt Ban soạn thảo trình bày dự thảo Tiêu chuẩn quốc gia “Giống cây nông nghiệp - Khảo nghiệm giá trị canh tác và giá trị sử dụng - Giống hoa lan hồ điệp” và thuyết minh kèm theo dự thảo.

Cần một phương pháp thống nhất để đánh giá giống lan hồ điệp

Việc xây dựng TCVN về khảo nghiệm giá trị canh tác và giá trị sử dụng (VCU) đối với giống hoa lan hồ điệp xuất phát từ yêu cầu thực tiễn trong công tác quản lý, sản xuất và kinh doanh giống cây trồng.

Hiện nay, nhiều giống hoa lan hồ điệp đã được tự công bố lưu hành. Tuy nhiên, do chưa có TCVN quy định thống nhất về khảo nghiệm VCU đối với nhóm giống này, các tổ chức, cá nhân phải xây dựng và áp dụng tiêu chuẩn cơ sở khi thực hiện tự công bố lưu hành. Sự khác nhau về hệ thống chỉ tiêu và phương pháp đánh giá giữa các đơn vị có thể gây khó khăn cho việc đánh giá, so sánh giống cũng như cung cấp thông tin phục vụ lựa chọn giống trong sản xuất.

Trong bối cảnh đó, việc xây dựng Tiêu chuẩn quốc gia thống nhất được kỳ vọng tạo cơ sở kỹ thuật chung cho khảo nghiệm VCU, phục vụ công bố lưu hành và quản lý chất lượng giống; đồng thời hỗ trợ hoạt động sản xuất, kinh doanh, xuất khẩu và nhập khẩu giống hoa lan hồ điệp.

TS. Nguyễn Văn Tiến thay mặt ban soạn thảo trình bày Dự thảo TCVN

Quản lý dựa trên rủi ro, tập trung vào các chỉ tiêu cốt lõi

Một trong những nội dung nhận được nhiều sự quan tâm tại hội thảo là quan điểm xây dựng tiêu chuẩn theo hướng cần bảo đảm tính khoa học và thống nhất nhưng không tạo ra yêu cầu khảo nghiệm vượt quá mức cần thiết, phù hợp với đặc thù của nhóm cây hoa không thuộc loài cây trồng chính.

Theo đánh giá tại Hội thảo, dự thảo Tiêu chuẩn quốc gia được xây dựng theo khung cấu trúc chung của bộ TCVN 13381, có bố cục logic, rõ ràng và tuân thủ các quy định về trình bày tại TCVN 1-2:2025.

TS. Nguyễn Văn Tỉnh, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển Hoa, Cây cảnh trao đổi tại Hội thảo

Đối với hoa lan hồ điệp, giá trị sử dụng của giống có mối liên hệ chặt chẽ với giá trị thương phẩm và các đặc điểm được thị trường quan tâm như màu sắc, kiểu dáng hoa, độ bền hoa và khả năng tiêu thụ. Do đó, tiêu chuẩn cần vừa có căn cứ khoa học, kỹ thuật để đánh giá chính xác đặc điểm của giống, vừa phản ánh được yêu cầu thực tế của sản xuất, kinh doanh và nhu cầu của thị trường hoa lan hồ điệp.

Theo định hướng của dự thảo, các chỉ tiêu bắt buộc được tập trung vào những đặc điểm cốt lõi, có ý nghĩa quyết định đến giá trị thương phẩm và khả năng sử dụng của giống. Đối với các chỉ tiêu khác, có thể ghi nhận theo giá trị thực tế hoặc thực hiện khảo nghiệm tự nguyện khi tổ chức, cá nhân có nhu cầu công bố thêm các tính trạng của giống. Cách tiếp cận theo hướng quản lý dựa trên rủi ro và nhu cầu thực tiễn được kỳ vọng vừa bảo đảm cơ sở kỹ thuật cho việc tự công bố lưu hành và quản lý chất lượng giống, vừa hạn chế những yêu cầu không cần thiết, qua đó tạo thuận lợi hơn cho quá trình đưa giống lan hồ điệp mới vào sản xuất và kinh doanh.

Tiếp thu ý kiến để nâng cao tính khoa học và khả thi của tiêu chuẩn

Hội thảo cũng là diễn đàn để Ban soạn thảo trao đổi trực tiếp với các nhà khoa học, cơ quan quản lý, doanh nghiệp, hợp tác xã và các đơn vị sản xuất về những nội dung của dự thảo. Sự tham gia của nhiều nhóm đối tượng giúp Ban soạn thảo có thêm những góc nhìn đa chiều, cả về khoa học, quản lý và thực tiễn sản xuất. Các ý kiến đóng góp tại Hội thảo sẽ là cơ sở quan trọng để Ban soạn thảo tiếp tục rà soát, chỉnh sửa và hoàn thiện dự thảo, hướng tới xây dựng một tiêu chuẩn khoa học, thống nhất, khả thi và phù hợp với thực tiễn sản xuất, kinh doanh giống hoa lan hồ điệp.

Trên cơ sở các ý kiến góp ý, Ban soạn thảo sẽ tiếp tục hoàn thiện dự thảo Tiêu chuẩn quốc gia “Giống cây nông nghiệp - Khảo nghiệm giá trị canh tác và giá trị sử dụng - Giống hoa lan hồ điệp”, làm cơ sở thực hiện các bước tiếp theo trong quá trình xây dựng và ban hành Tiêu chuẩn quốc gia.

ThS. Phan Ngọc Diệp

Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển Hoa, Cây cảnh