Trong định hướng phát triển nông nghiệp sinh thái gắn với du lịch và xây dựng cảnh quan đặc trưng địa phương, tỉnh Ninh Bình đang từng bước quan tâm phát triển các loài hoa, cây cảnh có giá trị kinh tế và giá trị văn hóa cao. Trong đó, cây mai vàng (Oncha integerrima L.Merr.) được xem là một đối tượng đầy triển vọng, không chỉ phục vụ nhu cầu hoa cảnh dịp Tết mà còn góp phần tạo điểm nhấn cảnh quan, phục vụ phát triển du lịch trên địa bàn tỉnh.

Ảnh 1: Cây mai vàng có tiềm năng phát triển cảnh quan, phục vụ du lịch

Xuất phát từ thực tiễn đó, đề tài khoa học cấp tỉnh: “Tuyển chọn và phát triển cây mai vàng (Ochna integerrima L.Merr.) góp phần phát triển du lịch trên địa bàn tỉnh Ninh Bình” do Viện Nghiên cứu Rau quả chủ trì, PGS.TS. Đặng Văn Đông làm chủ nhiệm đã được triển khai nhằm đánh giá khả năng thích nghi của cây mai vàng trong điều kiện sinh thái địa phương, đồng thời xây dựng cơ sở khoa học cho việc phát triển sản xuất mai vàng tại Ninh Bình.

Đề tài được thực hiện trong giai đoạn 2024–2026 với nhiều nội dung quan trọng như: thu thập nguồn gen mai vàng từ các vùng trồng mai nổi tiếng; tuyển chọn giống phù hợp; nghiên cứu kỹ thuật nhân giống, chăm sóc và điều khiển ra hoa; xây dựng mô hình sản xuất cây giống và cây mai thương phẩm gắn với phát triển du lịch.

Trong quá trình triển khai, nhóm nghiên cứu đã thu thập được 15 giống mai vàng, có nguồn gốc từ nhiều vùng sinh thái khác nhau như mai vàng Yên Tử, mai Giảo, mai vàng Huế, mai Vĩnh Hảo, mai tứ quý, mai lá quắn, mai chùm gửi… để đánh giá khả năng sinh trưởng, phát triển và thích nghi trong điều kiện khí hậu Ninh Bình.

Kết quả nghiên cứu bước đầu cho thấy một số giống mai vàng hoàn toàn có khả năng thích nghi với điều kiện mùa đông miền Bắc nếu áp dụng đồng bộ các biện pháp kỹ thuật phù hợp. Trong đó, ba giống triển vọng nhất được tuyển chọn gồm: M1, M2 và M7. Đây là những giống có khả năng sinh trưởng khỏe, cho nhiều hoa, màu sắc đẹp, hoa bền và có khả năng nở tương đối ổn định vào dịp Tết tại Ninh Bình.

Một trong những kết quả nổi bật của đề tài là đã hoàn thiện được quy trình kỹ thuật nhân giống mai vàng bằng gieo hạt và ghép cành phù hợp với điều kiện địa phương. Đồng thời, đề tài cũng xây dựng thành công quy trình chăm sóc, điều khiển ra hoa theo ý muốn nhằm nâng cao tỷ lệ nở hoa đúng dịp Tết Nguyên đán – yếu tố có ý nghĩa quyết định đối với giá trị thương phẩm của cây mai vàng.

Ảnh 2: Mô hình cây ghép cành

Đặc biệt, nhóm nghiên cứu đã ứng dụng công nghệ IoT trong quản lý kỹ thuật sản xuất cây mai vàng như hệ thống tưới tự động, theo dõi nhiệt độ, độ ẩm và điều kiện môi trường nhằm nâng cao hiệu quả chăm sóc, tiết kiệm lao động và tăng chất lượng cây thương phẩm. Đây được xem là hướng tiếp cận mới, phù hợp với xu hướng phát triển nông nghiệp công nghệ cao và nông nghiệp sinh thái hiện nay.

Ảnh 3: Hệ thống IOT trong quản lý kỹ thuật sản xuất cây mai vàng

Từ kết quả nghiên cứu, đề tài đã xây dựng thành công mô hình nhân giống mai vàng quy mô 2.000 m² với 5.000 cây giống và mô hình sản xuất mai vàng thương phẩm quy mô 5.000 m² gắn với phát triển du lịch tại Ninh Bình. Những mô hình này bước đầu cho thấy cây mai vàng không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế mà còn có tiềm năng lớn trong tạo dựng cảnh quan sinh thái và phát tr iển du lịch trải nghiệm.

Ảnh 4: Đánh giá mô hình mai vàng tại Ninh Bình

Theo đánh giá của các nhà khoa học, Ninh Bình có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển cây mai vàng nhờ hệ thống danh thắng nổi tiếng, lượng khách du lịch lớn và nhu cầu ngày càng cao về các sản phẩm du lịch sinh thái, văn hóa và cảnh quan theo mùa. Trong tương lai, nếu được quy hoạch và phát triển bài bản, các vùng trồng mai vàng có thể trở thành điểm tham quan hấp dẫn vào dịp đầu xuân, góp phần đa dạng hóa sản phẩm du lịch của địa phương.

Bên cạnh giá trị du lịch, cây mai vàng còn mở ra hướng phát triển kinh tế mới cho người dân, đặc biệt tại các vùng chuyển đổi cơ cấu cây trồng hoặc khu vực ven đô, vùng sinh thái kết hợp du lịch. Với giá trị thương mại cao, khả năng tạo cảnh quan đẹp và thời gian khai thác lâu dài, cây mai vàng được kỳ vọng sẽ trở thành một trong những sản phẩm hoa, cây cảnh đặc trưng của tỉnh Ninh Bình trong thời gian tới.

Có thể khẳng định rằng, đề tài “Tuyển chọn và phát triển cây mai vàng (Ochna integerrima L.Merr.) góp phần phát triển du lịch trên địa bàn tỉnh Ninh Bình” không chỉ mang ý nghĩa khoa học trong việc tuyển chọn giống và hoàn thiện quy trình kỹ thuật, mà còn mở ra hướng đi mới trong phát triển nông nghiệp đa giá trị gắn với du lịch, cảnh quan và bảo tồn giá trị văn hóa truyền thống trên vùng đất cố đô.

Đặng Thị Phương Anh

Nguồn: Viện Nghiên cứu Rau quả

• Trang trước
• Trang sau