Hoa sen từ lâu đã gắn bó mật thiết với đời sống văn hóa, tinh thần và sản xuất của người dân Việt Nam. Mặc dù đến nay hoa sen chưa được cơ quan có thẩm quyền chính thức công nhận là Quốc hoa Việt Nam, nhưng trong tâm thức của nhiều người dân, sen vẫn luôn được xem là biểu tượng tiêu biểu cho vẻ đẹp, bản sắc và tâm hồn dân tộc.

Hiện nay, cây sen được trồng rộng khắp trên mọi miền đất nước, từ đồng bằng đến trung du, miền núi, tạo sinh kế cho hàng vạn hộ nông dân và cung cấp nguồn nguyên liệu phong phú để chế biến nhiều sản phẩm có giá trị như hoa cắt cành, hạt sen, ngó sen, trà sen, thực phẩm, dược liệu, mỹ phẩm và các sản phẩm phục vụ du lịch sinh thái.

Tuy nhiên, sản xuất sen của nước ta trong nhiều năm qua chủ yếu vẫn dựa trên các giống bản địa hoặc giống nhập nội. Mặc dù nhiều giống có ưu điểm về năng suất, chất lượng hoặc khả năng thích nghi với từng vùng sinh thái, song nhìn chung vẫn còn nhiều hạn chế như khả năng chống chịu sâu bệnh chưa cao, màu sắc và hình thái hoa chưa thật đa dạng, thời gian nở hoa và thu hoạch còn ngắn, chất lượng sản phẩm chưa đồng đều… ảnh hưởng đến hiệu quả sản xuất và khả năng phát triển ngành hàng sen theo hướng hiện đại.

Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn đó, được sự hỗ trợ của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường), Viện Nghiên cứu Rau quả - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã triển khai chương trình nghiên cứu chọn tạo giống hoa sen mới trên cơ sở kế thừa các kết quả nghiên cứu trước đây.

Thí nghiệm nghiên cứu chọn tạo giống sen tại viện Nghiên cứu Rau quả

Sau nhiều năm nghiên cứu, lai tạo, tuyển chọn và đánh giá, các nhà khoa học của Viện đã chọn tạo thành công 07 giống hoa sen mới, gồm: SH01; SH02; SC01; SC02; SC03; SC04; SC05

Đây là những giống sen được xây dựng hồ sơ đăng ký bảo hộ giống cây trồng và tổ chức khảo nghiệm tính khác biệt (Distinctness), tính đồng nhất (Uniformity) và tính ổn định (Stability) - DUS theo đúng quy định hiện hành.

Ngày 02/8/2026, tại khu khảo nghiệm của Hợp tác xã Hoa sen Vân Đài, xã Hồng Minh, tỉnh Hưng Yên; Đoàn kiểm tra do ông Nguyễn Văn Vương - Trưởng phòng Quản lý giống cây trồng, (Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật) làm Trưởng đoàn, cùng các chuyên gia của Hội Giống cây trồng Việt Nam và Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật đã tiến hành kiểm tra điều kiện khảo nghiệm và đánh giá trực tiếp ngoài đồng ruộng đối với toàn bộ 07 giống sen mới của Viện.

Đoàn kiểm tra đã xem xét toàn diện từ điều kiện khảo nghiệm, phương pháp bố trí thí nghiệm, quy trình đánh giá đến việc đối chiếu từng giống đăng ký với các giống đối chứng tương tự theo đúng Tài liệu hướng dẫn khảo nghiệm DUS giống sen (TLKN 16:2026). Kết quả cho thấy tất cả 07 giống sen đều được triển khai khảo nghiệm đúng quy định, đáp ứng đầy đủ các điều kiện tự khảo nghiệm.

Qua đánh giá chi tiết, cả 07 giống sen đều thể hiện rõ tính khác biệt so với các giống đối chứng thông qua nhiều đặc điểm hình thái quan trọng như hình dạng nụ hoa, màu sắc đế hoa, hình dạng đài sen, màu sắc nụ, đường kính hoa, đặc điểm hạt... Đồng thời, quá trình theo dõi trên toàn bộ số cây khảo nghiệm không phát hiện cây khác dạng, chứng minh các giống đều đạt tính đồng nhất theo yêu cầu khảo nghiệm.

Đại diện tác giả giới thiệu các giống sen

Tại thời điểm đánh giá, cả 07 giống sen đều thể hiện tính khác biệt và tính đồng nhất, không có nội dung nào phải khắc phục sau kiểm tra.

Bên cạnh các chỉ tiêu DUS, trong quá trình nghiên cứu và khảo nghiệm sản xuất, nhiều giống sen mới do Viện chọn tạo còn thể hiện những ưu điểm nổi bật như sinh trưởng khỏe, khả năng thích nghi tốt, chất lượng hoa đẹp, màu sắc đa dạng, năng suất cao và khả năng chống chịu sâu bệnh tốt hơn so với một số giống đối chứng đang được sản xuất phổ biến. Đây là những kết quả bước đầu rất đáng khích lệ, tạo tiền đề quan trọng cho việc hoàn thiện quy trình kỹ thuật, đăng ký bảo hộ giống và đưa các giống mới vào sản xuất.

Các chuyên gia đánh giá từng giống một cách cẩn thận

Việc chọn tạo thành công 07 giống hoa sen mới không chỉ khẳng định năng lực nghiên cứu, chọn tạo giống cây trồng của đội ngũ cán bộ khoa học Viện Nghiên cứu Rau quả - Học viện Nông nghiệp Việt Nam, mà còn góp phần làm phong phú nguồn giống sen của Việt Nam, tạo thêm nhiều lựa chọn cho người sản xuất, doanh nghiệp và các địa phương.

Trong thời gian tới, Viện sẽ tiếp tục hoàn thiện các thủ tục bảo hộ giống cây trồng, đẩy mạnh khảo nghiệm sản xuất, chuyển giao kỹ thuật và phối hợp với các địa phương xây dựng các vùng sản xuất sen chất lượng cao gắn với chế biến, du lịch sinh thái và phát triển kinh tế nông thôn. Đây được kỳ vọng sẽ là hướng đi mới nhằm nâng cao giá trị ngành hàng sen Việt Nam, góp phần bảo tồn, phát huy giá trị của loài hoa mang đậm bản sắc dân tộc và nâng cao thu nhập cho người trồng sen trên cả nước.

Bùi Thị Hồng Nhụy - Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển hoa, cây cảnh

• Trang trước
• Trang sau