Các nhà nghiên cứu cho rằng, các nhà hoạch định chính sách nên đánh giá cao lợi ích sức khỏe và môi trường của nền nông nghiệp địa phương quy mô nhỏ.

Đa dạng sinh học trong nông nghiệp có phải là sự lỗi thời? Hay nó là một phần thiết yếu trong việc đảm bảo an toàn thực phẩm trong tương lai?

Giả sử rằng cần phải nuôi khoảng hơn 2,4 tỷ người vào năm 2050, thì động cơ thực hiện một nền nông nghiệp quy mô lớn, độc canh trên thế giới có vẻ dường như không thể dừng lại được.

Nhưng có một nhược điểm quan trọng đối với xu hướng này, theo Timothy Johns, giáo sư về dinh dưỡng con người tại Đại học McGill ở Montreal nhận định, trong một bài nghiên cứu được trình bày tại cuộc họp thường niên của Hiệp hội Mỹ vì Sự tiến bộ của Khoa học ở Chicago.

Chế độ ăn uống cho hầu hết mọi người trên thế giới đang ngày càng trở nên hạn chế về mặt đa dạng sinh học và dinh dưỡng. "Nền nông nghiệp quy mô lớn đặc trưng ở sự đơn giản hóa và ít đa dạng hơn so với nền nông nghiệp sản xuất nhỏ", Giáo sư Johns cảnh báo. "Điều này đúng về mặt di truyền, sinh thái và dinh dưỡng".

Ngược lại, nông dân sản xuất nhỏ ở nhiều nơi vẫn tiếp tục trồng nhiều loài khác nhau và nhiều giống khác nhau, hình thành nền tảng chế độ ăn uống và dinh dưỡng của họ. Sử dụng nhiều loài tự nhiên khác nhau các loại trái cây, rau củ, gia vị và thuốc men, cũng như các loại thực phẩm có nguồn gốc động vật hoang dã , làm tăng khả năng những nông dân chỉ đủ sống này có thể đáp ứng dinh dưỡng và nhu cầu sức khỏe của mình khi tiếp cận với các hệ sinh thái tự nhiên như vậy.

Vấn đề là nông dân sản xuất nhỏ ở các nước đang phát triển thường có năng suất thấp và ít có khả năng tạo ra lợi nhuận cần thiết để vượt lên trên mức nghèo, Giáo sư Johns cho biết. Đặc biệt, các trang trại sản xuất nhỏ ở Châu Phi cận Saharan, chiếm hơn 90 phần trăm sản xuất nông nghiệp và là sinh kế chính của 65 phần trăm dân số, cần phải đạt năng suất cao hơn.

Tuy nhiên, khi họ được tiếp cận với công nghệ cao hơn thì nông dân sản xuất nhỏ có thể vừa đạt năng suất cao hơn vừa bền vững hơn so với nền nông nghiệp thâm canh, quy mô lớn. Sử dụng các thành viên gia đình để làm nông làm giảm chi phí nhân công và chi phí giám sát, đồng thời kiến ​​thức tốt hơn về đất canh tác, thực vật và và động vật ở nơi mình sinh sống cho phép các hộ gia đình sản xuất nhỏ có thể tối đa hóa sản lượng. Ví dụ như, ở Brazil, dữ liệu quốc gia từ Censo Agropecuário cho thấy "các trang trại gia đình" tạo ra 38 phần trăm giá trị nông nghiệp quốc gia từ 24 phần trăm diện tích đất nông nghiệp. Ngoài ra, một bản đánh giá 286 dự án ở 57 quốc gia, cũng cho thấy, công nghệ chi phí thấp, bền vững và tăng cường sự đa dạng làm tăng năng suất cây trồng bình quân ở các trang trại nhỏ 79 phần trăm kể từ đầu những năm 1990.

Nhận thức được giá trị của các yếu tố cụ thể của sự đa dạng nông nghiệp với những tính chất dinh dưỡng và sức khỏe đặc biệt có thể mang lại cơ hội để nông dân sản xuất nhỏ có lợi thế về kinh tế, giáo sư Johns nhận định. Ông cho rằng, sử dụng những sản phẩm như vậy mang lại những lợi ích y tế có tiềm năng đặc biệt. "Các sản phẩm đa dạng sinh học trong chế độ ăn dựa trên văn hóa của từng vùng cung cấp các vi chất dinh dưỡng thiết yếu và giúp cho tỷ lệ mắc các bệnh mãn tính liên quan đến chế độ ăn uống thấp hơn".

Carbohydrate - chủ yếu là ngũ cốc, đường, khoai tây và các loại củ khác - và dầu thực vật được sản xuất hiệu quả trong nền nông nghiệp quy mô lớn và được phân phối thông qua thương mại toàn cầu có chi phí hợp lý hơn đối với nhiều người so với các loại thực phẩm nhiều dinh dưỡng hơn nhưng ít calo hơn. Trong nhiều trường hợp, kết quả là một dạng suy dinh dưỡng do tiêu thụ quá nhiều calo. Điều này đã giúp làm trầm trọng thêm dịch bệnh béo phì và các căn bệnh mãn tính như tiểu đường và bệnh tim mạch đang gia tăng toàn cầu.

Trong khi đó, khoảng 2 tỷ người bị thiếu hụt vi chất dinh dưỡng, quan trọng nhất là sắt, vitamin A , iốt và kẽm. Điều này thường là do ăn không đủ các loại thực phẩm giàu vitamin và khoáng chất thiết yếu, như thức ăn có nguồn gốc từ gia súc, trái cây, rau củ và các loại đậu.

Các quyết định chính sách về thực phẩm nên đánh giá cao các lợi ích về môi trường, sức khỏe, văn hóa và xã hội từ sự đa dạng nông nghiệp, theo Giáo sư Johns. Một ví dụ cho phương pháp này là: Luật và Chương trình bữa ăn tại trường học của Brazil từ năm 2009 yêu cầu rằng, ít nhất 30 phần trăm thực phẩm trong chương trình phải đến từ nền nông nghiệp gia đình. Luật cũng có hướng dẫn rõ ràng về việc sử dụng thực phẩm lành mạnh trong thực đơn của nhà trường, bao gồm các loại thực phẩm tôn trọng các nền văn hóa và truyền thống; luật cũng có những ưu đãi khi mua các loại thực phẩm đa dạng, đặc biệt là khi mua từ nền nông nghiệp gia đình địa phương.

"Các nhà hoạch định chính sách thực phẩm trên toàn thế giới nên tìm cách phát triển các cơ chế bồi thường mới, phản ánh những lợi ích của nền nông nghiệp đa dạng sinh học quy mô nhỏ", Giáo sư Johns nhận xét. "Đó có thể là các khoản trợ cấp trực tiếp cho nông dân, nhưng cũng phải có sự đầu tư trong các dịch vụ khuyến nông, cơ sở hạ tầng, nghiên cứu và phát triển chuỗi cung ứng, và điều tiết thị trường đang phát triển".

Giáo sư Johns cũng đã trình bày bài nghiên cứu của mình tại hội nghị chuyên đề "Đa dạng sinh học nông nghiệp và Sự thay đổi toàn cầu: Các mối liên kết mới để phát triển bền vững", được tổ chức vào ngày thứ 7 tuần qua, nằm trong cuộc họp thường niên của AAAS tại Chicago.

Thông tin chi tiết tại đây.