Sản xuất rau an toàn dạng công nghệ cao trong nhà lưới là một trong các hướng ưu tiên trong nông nghiệp của nhiều nước trên thế giới. Công nghệ trồng rau nhà lưới, nhà kính, cho phép kiểm soát tốt hơn nguyên liệu đầu vào từ đó có thể làm tăng năng suất, chủ động về thời gian tổ chức sản xuất và cung cấp sản phẩm an toàn hơn.

Trong sản xuất rau quả, trình độ thâm canh cây rau của người nông dân ở nước ta trong những năm gần đây đã có nhiều tiến bộ, nhất là việc ứng dụng quy trình kỹ thuật trong sản xuất rau an toàn. Tuy nhiên, trên thực tế thì rau an toàn vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng cả về số lượng và chất lượng sản phẩm. Các sản phẩm rau không an toàn vẫn chiếm tỷ lệ cao trong tổng sản lượng rau được tổ chức sản xuất trên địa bàn cả nước. Một số nguyên nhân chính dẫn đến sản phẩm rau xanh không an toàn là do việc lạm dụng thuốc, phân hóa học, chất kích thích sinh trưởng, sử dụng nguồn đất và nước ô nhiễm để trồng rau…
Trên thế giới, sản xuất các sản phẩm nông nghiệp an toàn cho sức khoẻ con người và môi trường canh tác, môi trường sống là hướng ưu tiên của ngành nông nghiệp ở hầu hết các nước từ những năm đầu cuả thế kỷ XXI, trong đó, rau xanh là sản phẩm được quan tâm đặc biệt về vệ sinh an toàn thực phẩm. Công nghệ trồng rau nhà lưới, nhà kính, cho phép kiểm soát tốt hơn nguyên liệu đầu vào. Vì vậy, sản xuất rau trong nhà lưới, nhà kính có thể làm tăng năng suất, cho phép mùa canh tác dài hơn, cung cấp sản phẩm an toàn hơn.
Một trong những phương pháp tổ chức sản xuất rau an toàn là trồng rau trên giá thể. Trồng rau trên giá thể sạch là một phương pháp được sử dụng rộng rãi ở Úc và nhiều nước trên toàn thế giới để sản xuất rau trong nhà kính như dưa chuột, cà chua và rau ăn lá. Giá thể sạch để trồng rau trong nhà lưới, nhà kính là những sản phẩm sẵn có ở địa phương, giá rẻ như xơ dừa, bã mía, than bùn, trấu hun… Ở Việt Nam, mụn xơ dừa “cocopeat” được xác định như một sản phẩm mới dồi dào và đầy tiềm năng của Việt Nam. Trong chương trình hợp tác giữa Việt nam và Bộ Nông nghiệp NSW Australia, Viện Nghiên cứu Rau quả phối hợp với Viện Nghiên cứu Rau Hoa Quả Gosford thực hiện dự án “Nghiên cứu sản xuất rau an toàn dạng công nghệ cao và tăng cường năng lực về kiểm tra chất lượng, quản lý sau thu hoạch cho ngành sản xuất rau của Việt Nam” giai đoạn 2005-2008.
Mục tiêu của dự án
Giới thiệu đến Việt Nam chương trình quản lý dịch hại tổng hợp, quản lý chất lượng sản phẩm (IPM, QA), phát triển các kỹ thuật canh tác an toàn, trong đó rau quả được trồng trên giá thể sạch, được tưới tiêu bằng phương pháp nhỏ giọt RtW (Run - to - Waste) và phương pháp NFT với việc sử dụng các giống rau mới phù hợp cho canh tác trong nhà lưới. Sản phẩm rau "xanh" và "sạch" trong nhà lưới có hệ thống thuỷ canh - sản phẩm rau an toàn chất lượng cao, giảm thiểu sử dụng hoá chất trong hệ thống sản xuất tạo môi trường an toàn, bền vững.
Kết quả đã đạt được của dự án
- Đã xác định được giá thể mụn xơ dừa của công ty Cầu Vồng thích hợp cho trồng cà chua, dưa chuột trong hệ thống dung dịch dinh dưỡng RtW.
- Đã xác định được hai giống cà chua: Clarance và Labell từ Netherland và hai giống dưa chuột Deen và Status từ Nhật Bản thích hợp trồng trong nhà lưới trên nền giá thể mụn xơ dừa trong điều kiện thời tiết khí hậu ở các tỉnh phía Bắc.
- Hệ thống NFT phù hợp cho sản xuất các loại rau ăn lá tại Việt Nam như các loại rau cải, rau muống, rau cần ta, mồng tơi, rau dền, rau xà lách và một số loại rau ăn lá khác.
- Đã tổ chức được một số lớp tập huấn kỹ thuật sản xuất rau an toàn dạng công nghệ cao trong nhà lưới cho cán bộ kỹ thuật của Viện Nghiên cứu Rau quả và một số đơn vị phối hợp thực hiện dự án.
Những kết quả thu được của dự án đang được tiếp tục nghiên cứu hoàn thiện để có thể đa dạng hóa các giống rau được trồng theo các quy trình RtW và NFT, nâng cao năng suất và tạo sản phẩm an toàn cho người tiêu dùng; các quy trình công nghệ đã bắt đầu được chuyển giao cho sản xuất ở các tỉnh phía Bắc.
Theo Bộ môn Rau và Cây gia vị